| Długość | 253 km |
|---|---|
| Powierzchnia dorzecza | 2758 km² |
| Średni przepływ | 10 m³/s |
| Uchodzi do | Warta |
Podstawowe wymiary rzeki rozjeżdżają się mocniej niż w przypadku większości polskich cieków. Polskie hasło podaje 164 km, od razu zastrzegając, że część źródeł mówi o 254 km. Podobnie postępuje z powierzchnią zlewni: 2758 km², przy alternatywnej wartości 4022 km².
Pozostałe wersje trzymają się niższych liczb. Niemiecka, czeska i rosyjska zgodnie wymieniają 164 km, czeska dokłada do tego 2758 km², a rosyjska zaokrągla dorzecze do 2,8 tysiąca km². Angielska idzie własną drogą i wylicza 171 km oraz 2760 km².
Sam układ hydrograficzny również jest niejednorodny — w górnym odcinku zlewnia ma trzeci rząd, w dolnym drugi. Średni przepływ w dolnym biegu, mierzony pod Bledzewem w latach 1956–1990, rosyjska redakcja szacuje na około 10 m³/s. Ta sama wersja umieszcza połączenie z dolną Wartą pod Skwierzyną na wysokości 23 m n.p.m.
Źródła leżą na Wysoczyźnie Kaliskiej, w osadzie Józefów Oberski. Polskie hasło podaje dwie odległości pozwalające je zlokalizować: 6,5 km na północ od Koźmina Wielkopolskiego i 2,5 km na południe od wsi Stara Obra. Wersje niemiecka i angielska odnoszą to miejsce do Jarocina — pierwsza mówi o terenie na południe od miasta.
Trasa rzeki przecina cztery jednostki fizycznogeograficzne: Nizinę Południowowielkopolską, Pojezierze Leszczyńskie, Pradolinę Warciańsko-Odrzańską oraz Pojezierze Lubuskie. Rosyjskie hasło dopisuje do listy nadrzecznych miejscowości Borek Wielkopolski.
Naturalny odcinek górnego biegu jest krótki i urywa się za Jaraczewem — tam Obra spotyka się z Kanałem Obry, którego początek nie należy zresztą do ciągu samej rzeki. Od źródeł aż po tak zwany węzeł Bonikowski rzeka płynie jeszcze jako jeden ciek.
Za Jaraczewem woda wchodzi w sztuczne koryto i tak dociera do węzła Bonikowskiego. Po drodze mija Gostyń, Stankowo, Żelazno, Wieszkowo, Krzywiń i Kościan, przejmując przy tym wody zlewni Rowu Wyskoć.
Nazwa kanału zmienia się w Krzywiniu: powyżej miasta nosi miano Kanału Obry, poniżej — Kanału Kościańskiego. Jeszcze przed Krzywiniem odgałęzia się boczna nitka, Kanał Wonieść, która zabiera 40% przepływu. Obie odnogi spotykają się ponownie mniej więcej trzy kilometry na północny zachód od wsi Gryżyna.
Węzeł Bonikowski leży trzy kilometry za Kościanem i to w nim wody Obry się rozdzielają. Jedna część kierowana jest wprost na północ, do Warty, Kanałem Mosińskim; druga rusza na zachód i tworzy początek Kanałów Obry. Niemieckie hasło opisuje Kanał Mosiński jako połączenie z górnym biegiem Warty o długości 25,7 km, odgałęziające się przy Mosinie.
Odnoga zachodnia dzieli się wkrótce na Kanał Południowy i Środkowy. Kanał Mosiński ma z kolei własne połączenie — Kanał Prut — z rzeką Mogilnicą; woda płynie w nim na wschód, odprowadzając zasoby Mogilnicy do Warty przez Kanał Mosiński. Od miejsca zetknięcia z Mogilnicą na zachód biegnie już Północny Kanał Obry.
Zanim powstała sieć kanałów, Obra w rejonie węzła zmierzała ku połączeniu z Mogilnicą, która była wtedy jej dopływem. Stąd bierze się utrwalone traktowanie kanału północnego jako przedłużenia rzeki, a czasem nawet jako jej początku. Ciągłości wodnej z górnym biegiem jednak nie ma, ponieważ w Kanale Prut woda płynie w przeciwnym kierunku.
Kanał Południowy uchodzi do jeziora Rudno, a dalej przez rzekę Obrzycę jego wody trafiają do Odry. Wzgląd na ochronę Obrzycy sprawił, że obecnie większość tego strumienia zawraca się Kanałem Dźwińskim z powrotem do Obry, z ujściem w okolicach Kopanicy.
Kanały Środkowy i Północny łączą się pod Wolsztynem i wpadają do Jeziora Kopanickiego. Od tego punktu ciek odzyskuje naturalny charakter i już jako Obra dociera do Warty na 90,8 kilometrze jej biegu. Na tym obszarze przebiega dział wodny drugiego rzędu, oddzielający zlewnię Warty, obsługiwaną przez kanały Północny i Środkowy, od zlewni Obrzycy, do której kieruje wodę kanał Południowy.
Efektem jest bifurkacja stworzona ludzką ręką. Kanał Mosiński wiąże Obrę z Wartą w okolicach Mosiny, kanały Południowy, Środkowy i Północny — z Obrzycą i Odrą, a własne, naturalne koryto prowadzi rzekę przez Jeziora Zbąszyńskie także do Warty. Czeska wersja hasła ujmuje ten rozdział jedną liczbą, przypisując Obrzycy 40% odpływu do Odry; ten sam odsetek polskie hasło wiąże z bocznym Kanałem Wonieść.
Zlewnia obejmuje administracyjnie zachodni skrawek województwa wielkopolskiego, z powiatami grodziskim, wolsztyńskim i nowotomyskim, oraz środkowo-zachodnią część lubuskiego wraz z powiatem międzyrzeckim.
W granicach Wielkopolski rzeka przecina Bruzdę Zbąszyńską i przepływa przez Jeziora Zbąszyńskie. Należą do nich Kopanickie, Wielkowiejskie, Chobienickie, Grójeckie, Nowowiejskie oraz Błędno.
Po stronie lubuskiej ciąg jezior obrzańskich tworzą Lutol, Młyńskie, Konin, Wielkie i Rybojadło. Razem z rzeką stanowią one istotny element Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Czeskie hasło charakteryzuje ten fragment krajobrazu ogólniej — jako równinę z szeroką, zabagnioną doliną, w której ciek rozdziela się na liczne odnogi i ramiona.
Pod Bledzewem rzekę spiętrzono o mniej więcej siedem metrów, czego skutkiem jest Zalew Bledzewski o długości 19,6 km. Na samej zaporze pracuje elektrownia wodna.
Na tym odcinku Obra przyjmuje trzy główne dopływy: Czarną Wodę, Paklicę i Jeziorną.
W dolnym biegu rzeka mija Kościan, Zbąszyń, Trzciel, Międzyrzecz i Skwierzynę. Poszczególne wersje hasła uzupełniają tę listę: niemiecka dopisuje Krzywiń (Kriewen), angielska Bledzew, a czeska zarówno Bledzew, jak i Kargową. Ujście lokalizuje się przy Skwierzynie (Schwerin an der Warthe), co najdobitniej stwierdza edycja angielska.
Niemiecka redakcja odnotowuje jeszcze jeden szczegół historyczny: w okresie międzywojennym granica niemiecko-polska biegła z grubsza wzdłuż łańcucha jezior środkowego biegu Obry.
Najobszerniejszy opis przyrody nadrzecznej daje wersja angielska. Wśród roślin wymienia kilka gatunków storczyków, rosiczki, turzycę bagienną, widłaki, wawrzynka i lilię złotogłów, a także ponad dwieście gatunków mchów i zbliżoną liczbę grzybów. Brzegi porastają dęby, buki i sosna zwyczajna.
Ptaków naliczono w okolicy ponad sto pięćdziesiąt gatunków. Do najważniejszych zaliczono bielika, rybołowa, orła przedniego, nurogęś, puchacza, bociana czarnego, dzięcioła czarnego i derkacza. W wodach żyje też żółw błotny.
Ssaków jest ponad czterdzieści gatunków, a wśród nich bóbr, wydra, jelenie, borsuki, zając i dzik. Ichtiofaunę reprezentują natomiast sum, pstrąg potokowy, lipień, troć jeziorowa, sieja, brzana oraz łosoś.
Trudność spływu oceniono na ZWA, czyli bardzo łatwą, a uciążliwość na U2 z zastrzeżeniem U4 — trasa jest więc nieco uciążliwa, miejscami zaś uciążliwa. Sieć kanałów obrzańskich daje przy tym możliwość przepłynięcia z Warty aż do Odry.
Razem z łańcuchem Jezior Zbąszyńskich, Kanałami Obrzańskimi i dopływami w obrębie Łęgów Obrzańskich do turystyki kajakowej nadaje się około dwustu kilometrów. Największą popularnością cieszy się odcinek z Trzciela przez Międzyrzecz do Skwierzyny.
Angielskie hasło opisuje praktykę nieco inaczej — spływy zaczyna się według niego zwykle w Zbąszyniu, skąd trasa prowadzi przez tereny dzikie i rolnicze. Poza kilkoma miejscami, gdzie kłopot sprawiają powalone drzewa, wyprawa nie jest wymagająca, a rzeka uchodzi za bezpieczną dla początkujących.
Z północną częścią rzeki, w pobliżu Bledzewa, wiąże się lokalne podanie. Dotyczy ono jeziora Czapliniec, w którym miałaby żyć ryba niezwykłych rozmiarów.
Jedna wersja przekazu tłumaczy jej wielkość po prostu wiekiem — to stary okaz, który przez lata urósł do gigantycznych rozmiarów. Inne mówią wprost o potworze. Krążą też opowieści, według których miała pożerać kaczki, łabędzie, a nawet małe psy.
Obra uchodzi do rzeki Warta.
Opracowano na podstawie artykułu Obra (rzeka) w polskiej Wikipedii oraz jego odpowiedników w Wikipedii niemieckiej, angielskiej, czeskiej, rosyjskiej (CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane, a tam gdzie różnią się od cytowanego artykułu — wartości podane w samym artykule. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.
Rzeki Polski › Obra