Rzeki Polski

Wisłoka

Długość164 km
Powierzchnia dorzecza4110 km²
Średni przepływ34,5 m³/s (Mielec)
ŹródłoBeskid Niski
Uchodzi doWisły

Bieg od Dębiego Wierchu ku Nizinie Nadwiślańskiej

Wisłoka zasila górną Wisłę od prawej strony i płynie przez południowo-wschodnią Polskę. Źródło ma jeszcze w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, na południowym stoku Dębiego Wierchu, na wysokości około 600 m n.p.m. Niemal cały dalszy bieg mieści się natomiast w granicach województwa podkarpackiego – w powiatach jasielskim, dębickim i mieleckim.

Bieg rzeki prowadzi kolejno przez Beskid Niski, Pogórze Jasielskie i Kotlinę Jasielsko-Krośnieńską. Dalej Wisłoka wyznacza granicę między Pogórzem Strzyżowskim a Pogórzem Ciężkowickim, przepływa przez Dolinę Dolnej Wisłoki i kończy wędrówkę na Nizinie Nadwiślańskiej, w okolicy Ostrówka, oddając wody Wiśle na wysokości 153,5 m n.p.m.

W górnym biegu Wisłoka płynie głębokim wąwozem, a od Dołów Jasielsko-Sanockich jej dolina się rozszerza. Niżej rzeka wkracza w obręb Kotliny Sandomierskiej.

Mezoregion fizycznogeograficzny Dolina Dolnej Wisłoki (512.44), przez który przepływa rzeka, stanowi środkową część Kotliny Sandomierskiej. Sąsiadują z nim na zachodzie Płaskowyż Tarnowski, na wschodzie Płaskowyż Kolbuszowski, Pradolina Podkarpacka i Pogórze Strzyżowskie, na północy Nizina Nadwiślańska i Równina Tarnobrzeska, a na południu Pogórze Ciężkowickie. Dolina ma tu od 3 do 10 km szerokości i dwa stopnie tarasowe: wyższy i piaszczysty po prawej stronie rzeki oraz łąkowy po lewej. Lasy zajmują tylko część regionu, a jego głównymi miastami są Mielec, Dębica i Pilzno.

Do Wisły rzeka uchodzi w okolicy Ostrówka i Woli Zdakowskiej. Ostrówek jest wsią w gminie Gawłuszowice, w powiecie mieleckim. Obok wysokości ujścia wynoszącej 153,5 m n.p.m. podaje się także 153 i 154 m n.p.m.

Źródliska pod Dębim Wierchem

Wisłoka wypływa w środkowym Beskidzie Niskim, na Łemkowszczyźnie, w południowej części opustoszałej wsi Radocyna w gminie Sękowa. Źródła znajdują się na zboczach Dębiego Wierchu, zalesionego szczytu o wysokości 664 m n.p.m., położonego w południowo-zachodniej części Beskidu Dukielskiego. Wysokość źródeł określa się na około 600 m n.p.m. albo na 575 m n.p.m. Współrzędne źródła to 49°26′13″N, 21°23′31″E, a ujścia – 50°26′16″N, 21°23′08″E. Rzeka płynie przeważnie ku północy.

Od południa Radocyna graniczy ze słowackimi miejscowościami Varadka i Vyšná Polianka. Granica państwowa przebiega tu głównym grzbietem wododziałowym Karpat, a na terenie wsi prowadzi przez płytką przełęcz Pod Dębim Wierchem, położoną na wysokości 566 m n.p.m. Przez Radocynę, wzdłuż Wisłoki, biegnie słabo utwardzona droga gminna.

Pierwsza wzmianka o Radocynie pochodzi z 1603 roku. W 1888 roku wieś miała 87 domostw i 486 mieszkańców, w tym 479 Łemków. Po II wojnie światowej wszyscy mieszkańcy wyjechali do ZSRR, w okolice Krzywego Rogu. Większość wkrótce zdecydowała się wrócić, lecz udało się to tylko jednej rodzinie. W 2013 roku we wsi mieszkały dwie osoby.

Dębówka – dawna nazwa górnego odcinka

W połowie XIX wieku Wincenty Pol odnotował w rozprawie „Rzut oka na północne stoki Karpat”, że odcinek od źródeł aż po miejsce, w którym rzeka łączy się z Jasiołką i Ropą, nosił wówczas własną nazwę: Dębówka.

Oprócz formy Wisłoka notowany jest również polski wariant tej nazwy: Wysłoka.

Reżim hydrologiczny i skłonność do gwałtownych wezbrań

Rzekę cechuje złożony reżim hydrologiczny: w górnym biegu jest to silnie wykształcony reżim śnieżny, a w dolnym – śnieżno-deszczowy. Podobnie jak inne rzeki górskie i podgórskie, Wisłoka ma znaczny spadek podłużny, przekraczający 3–5‰.

Stany wody wahają się w szerokim zakresie, a potencjał powodziowy jest wysoki, ponieważ częste ulewy wywołują tu gwałtowne przybory wód. Cechy te decydowały dawniej o możliwościach spławu i żeglugi na rzece.

Trudna droga wodna w ocenie Wincentego Pola

Pol odnotowywał, że sprzyjające stany wody zdarzały się na Wisłoce około świętego Jana i świętego Jakuba, a także często w porze letnich nawałnic. Jednocześnie uznawał ją za trudną i niebezpieczną dla spławu i żeglugi: główną przeszkodą było zdziczałe łoże, po którym nurt rozlewał się szeroko, lecz płytko, a naniesione z górnego biegu zaspy kamieńca i żwiru coraz bardziej spłycały zarówno jej własne koryto, jak i koryto Wisły.

Znaczenie handlowe samej rzeki pozostawało niewielkie. Spławiano trochę drewna, a statkami wywożono za granicę zboże oraz naczynia garncarskie. Tratwy wiązano z sześciu, ośmiu albo dziesięciu sztuk okrągłego drzewa, a najmniejszą odmianę płaskich statków wiślanych, używaną na tych wodach, nazywano krypą. Zależnie od stanu wody pokonanie jednej mili zajmowało od półtorej do dwóch godzin.

Pol ubolewał zarazem nad niedostatecznym wykorzystaniem wód Wisłoki. Jego zdaniem spław mógłby sięgać Biecza na Ropie i Dukli na Jaśle (czyli Jasiołce), a statki – pod warunkiem ujęcia łoża tamami – mogłyby kursować już od miasta Jasła, bo wody było tam pod dostatkiem.

Miasta nad rzeką i zasięg zlewni

W kolejności od źródeł nad Wisłoką leżą miasta Jasło, Kołaczyce, Brzostek, Pilzno, Dębica, Przecław i Mielec.

Nad rzeką lub w jej pobliżu leżą ponadto między innymi miejscowości Krempna, Nowy Żmigród, Osiek Jasielski, Dębowiec, Brzyska, Borowa i Gawłuszowice.

Zlewnia rozciąga się na obszarze dwóch województw – podkarpackiego i małopolskiego – oraz dwunastu powiatów: gorlickiego, nowosądeckiego, sanockiego, krośnieńskiego, jasielskiego, strzyżowskiego, ropczycko-sędziszowskiego, dębickiego, tarnowskiego, dąbrowskiego, kolbuszowskiego i mieleckiego.

Ropa, Jasiołka i inne dopływy

Wisłokę zasilają między innymi Iwielka, Kłopotnica, Ropa, Jasiołka, Kamienica, Jodłówka, Dulcza, Grabinianka, Wielopolka i Tuszymka, a wśród jej ważniejszych dopływów wymienia się także Czarną i Pastyrniak. Do lewobrzeżnych dopływów należą między innymi Ropa i Dulcza, do prawobrzeżnych zaś Jasiołka, Wielopolka i Tuszymka.

Lewobrzeżna Ropa, w górnym biegu nazywana Blechnarką, uchodzi do Wisłoki w Jaśle (105 km biegu Wisłoki), na wysokości 230 m n.p.m. Liczy 78,7 km długości, a jej zlewnia zajmuje 974,1 km². Wypływa w Beskidzie Niskim, na południowych stokach Jaworzynki i południowo-wschodnich stokach Wysokiego Wierchu, na wysokości około 790 m n.p.m. W Klimkówce Ropę przegradza zapora, a zbiornik Klimkówka zapewnia na rzece przepływy gwarantowane nie mniejsze niż 2 m³/s. Na posterunku Topoliny, przy ujściu Ropy, stany wody wahają się od 21 cm (przy przepływie około 0,5 m³/s, notowanym przed budową zbiornika) do 691 cm (przy przepływie 858 m³/s).

Także w Jaśle, na wysokości około 225 m n.p.m., uchodzi prawobrzeżna Jasiołka. Ma ona 76 km długości i zlewnię o powierzchni 513,2 km², a jej średni przepływ w Jaśle wynosi 6,3 m³/s. Bierze początek w Jaśliskim Parku Krajobrazowym, na zachodnich zboczach Kanasiówki, nazywanej również Babą (823 m n.p.m.), na wysokości około 800 m n.p.m. Po minięciu Dukli opuszcza Beskid Niski, a przed ujściem przepływa przez Doły Jasielsko-Sanockie.

Prawobrzeżna Wielopolka uchodzi do Wisłoki w okolicach Brzeźnicy, 44,5 km powyżej ujścia Wisłoki do Wisły. Ma 53,7 km długości i zlewnię o powierzchni 486,1 km². Źródła ma na wysokości 400 m n.p.m. na Pogórzu Strzyżowskim, w rejonie Nawsia, a w okolicy Ropczyc wkracza do Kotliny Sandomierskiej. Również z prawej strony uchodzi licząca 34,47 km Tuszymka, która zaczyna się w okolicy Bukowca na Płaskowyżu Kolbuszowskim, a kończy na południowy zachód od Tuszymy, na wysokości 172,8 m n.p.m. Lewobrzeżny potok Dulcza o długości 18,56 km płynie z zachodu na wschód: wypływa w Zalasowej w województwie małopolskim, przepływa przez Łęki Górne, Łęki Dolne oraz Pilzno, a z Wisłoką łączy się za miastem, powyżej mostu w ciągu drogi krajowej nr 94.

Wodowskazy i monitoring powodziowy

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) prowadzi na rzece osiem wodowskazów. Najniżej położony działa w Mielcu (22,23 km biegu), kolejne – w Pustkowie (42,63 km), w Brzeźnicy (48,05 km) oraz w Łabuziu (71,22 km), będącym częścią wsi Parkosz. Wyżej posterunki znajdują się w Krajowicach (104,04 km), Żółkowie (113,09 km), Nowym Żmigrodzie (132 km) i Kotani (154,49 km).

Dorzecze objęto ponadto monitoringiem powodziowym, którego stacje bazowe pracują w Jaśle, Ropczycach, Dębicy i Mielcu. Punkty pomiarowe na samej rzece rozmieszczono w Jaśle, Kątach, Kotani, Majscowej, Nowym Żmigrodzie, Osieku Jasielskim, Brzeźnicy, Dębicy, Jaworzu Górnym, Pilźnie (Łabuzie), Skurowej, Gawłuszowicach, Przecławiu i Woli Mieleckiej.

Przepływy i temperatura wody

Średni przepływ Wisłoki w Mielcu określa się na 34,5 m³/s; ta sama wartość figuruje jako średnia z lat 1951–1990 dla okolic ujścia. Spotyka się też wartość 35,5 m³/s. Obok długości 164 km podaje się także 163 km i 173 km, a obok powierzchni zlewni 4110 km² – 4100 km².

Średni przepływ (SSQ) na posterunkach IMGW wynosi 2,93 m³/s w Krempnej-Kotani (lata 2003–2010), 7,71 m³/s w Żółkowie (1971–2010), 23,6 m³/s w Krajowicach (1951–2010) i 28,2 m³/s w Łabuziu (1981–2010). W Pustkowie osiąga on 41,2 m³/s (2004–2010), a w Mielcu 38,9 m³/s (1993–2010).

Najwyższe przepływy (WWQ) sięgały 134 m³/s w Krempnej-Kotani i 464 m³/s w Żółkowie, natomiast w Krajowicach i Łabuziu 1370 m³/s, w Pustkowie 1380 m³/s, a w Mielcu 1360 m³/s. Najniższe (NNQ) spadały do 0,12 m³/s w Krempnej-Kotani i w Żółkowie, do 0,99 m³/s w Krajowicach, 1,38 m³/s w Łabuziu, 3,00 m³/s w Mielcu i 4,60 m³/s w Pustkowie. Średnie wysokie przepływy (SWQ) wynoszą na tych posterunkach od 71,8 do 728 m³/s, a średnie niskie (SNQ) – od 0,26 do 7,21 m³/s.

Pomiary temperatury wody prowadzone od 22 stycznia do 1 grudnia 2009 roku wykazały średnie wartości od 8,8 °C w Krempnej i 9,0 °C w Żółkowie do 11,5 °C w Pilźnie. W Jaśle (Gądki) średnia wyniosła 10,2 °C, w Podgrodziu 11,4 °C, w Przecławiu 11,3 °C, w Gawłuszowicach 11,2 °C, w Kozłowie 11,0 °C, a w Mielcu (Wojsław) 9,8 °C. Najwyższą temperaturę, 22,6 °C, i zarazem najniższą, 0,5 °C, zanotowano w Podgrodziu. W Krempnej natomiast woda nie nagrzała się powyżej 19,6 °C.

Ryby stwierdzone w nurcie

Badania prowadzone w przekrojach Mokrzec i Dębica wykazały obecność 35 gatunków ryb.

W rzece występują między innymi pstrąg potokowy (Salmo trutta m. fario), lipień pospolity (Thymallus thymallus), łosoś szlachetny (Salmo salar) i troć wędrowna (Salmo trutta m. trutta), a obok nich strzebla potokowa (Phoxinus phoxinus), śliz pospolity (Barbatula barbatula), oba głowacze – białopłetwy (Cottus gobio) oraz pręgopłetwy (Cottus poecilopus) – a także minóg strumieniowy (Lampetra planeri) i piekielnica (Alburnoides bipunctatus).

Rzekę zasiedlają również brzana (Barbus barbus), świnka pospolita (Chondrostoma nasus), kleń (Squalius cephalus), jaź (Leuciscus idus), boleń pospolity (Leuciscus aspius), kiełb pospolity (Gobio gobio), ukleja pospolita (Alburnus alburnus), płoć (Rutilus rutilus), koza pospolita (Cobitis taenia), certa (Vimba vimba), krąp (Blicca bjoerkna), leszcz (Abramis brama), wzdręga (Scardinius erythrophthalmus), różanka pospolita (Rhodeus sericeus), karaś srebrzysty (Carassius gibelio) i piskorz (Misgurnus fossilis), a ponadto szczupak pospolity (Esox lucius), okoń pospolity (Perca fluviatilis), sandacz pospolity (Sander lucioperca), jazgarz (Gymnocephalus cernua), miętus pospolity (Lota lota) oraz węgorz europejski (Anguilla anguilla).

Zanik ryb wędrownych po budowie stopni

Wisłoka wraz z dopływami była siedliskiem i tarliskiem ryb dwuśrodowiskowych. Budowa stopni wodnych i regulacja koryta doprowadziły jednak do zaniku tych siedlisk, a w dorzeczu górnej Wisłoki wyginęły jesiotr, łosoś, troć i certa. Badania pokazały przy tym, że na odcinkach oddzielonych progami występuje duże zróżnicowanie gatunkowe.

Magurski Park Narodowy i obszary chronionego krajobrazu

Rzeka przecina teren Magurskiego Parku Narodowego, powołanego po to, by chronić krajobraz, faunę i florę Beskidu Niskiego.

Park, utworzony w 1995 roku, ma siedzibę w Krempnej i obejmuje górne dorzecze Wisłoki oraz pasmo Magury Wątkowskiej. Jego powierzchnia wynosi 194,39 km², a otulina zajmuje dodatkowo 229,69 km². W województwie podkarpackim leży 89,7% powierzchni parku, a w małopolskim – 10,3%.

Na trasie rzeki leży sześć obszarów chronionego krajobrazu: Południowomałopolski, Beskidu Niskiego, Pogórza Strzyżowskiego, Pogórza Ciężkowickiego, Jarząbsko-Żdżarski i Przecławski. Ta forma ochrony obejmuje tereny cenne przyrodniczo, historycznie i kulturowo oraz wyróżniające się walorami krajobrazowymi, pozwalające zaspokajać potrzeby związane z turystyką i wypoczynkiem albo pełniące rolę korytarzy ekologicznych.

Ostoje sieci Natura 2000

Wraz z dopływami rzeka wchodzi w skład trzech specjalnych obszarów ochrony siedlisk. Przy źródłach leży ostoja „Źródliska Wisłoki”, obejmująca 181,84 ha. Odcinek górny, od północnej granicy Ostoi Magurskiej po most w Jaworzu Górnym w ciągu drogi krajowej nr 73, chroni ostoja „Wisłoka z dopływami”, licząca 2651,03 ha. Niżej wyznaczono ostoję „Dolna Wisłoka z dopływami” o powierzchni 453,69 ha, obejmującą Wisłokę od Podleszan do ujścia Wielopolki oraz od Dębicy do ujścia Chotowskiego Potoku, a także fragmenty kilku dopływów.

Rzeka przepływa także przez obszar specjalnej ochrony ptaków „Beskid Niski” oraz specjalny obszar ochrony siedlisk „Ostoja Magurska”.

Rezerwat i siedliska chronione w dolinie

Źródliskowy odcinek rzeki chroni leśny rezerwat przyrody „Źródliska Wisłoki”, utworzony 29 lipca 2026 roku zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie. Ma on 71,49 ha powierzchni i składa się z dwóch części, położonych w obrębie ewidencyjnym Radocyna i oddalonych od siebie o kilkaset metrów; część południowa przylega do granicy polsko-słowackiej i do granicy województwa podkarpackiego. Celem ochrony jest zachowanie ekosystemu tego odcinka Wisłoki razem z siedliskami gatunków chronionych. Rezerwat, objęty ochroną czynną, leży w całości w Południowomałopolskim Obszarze Chronionego Krajobrazu i w obszarze specjalnej ochrony ptaków „Beskid Niski”, a w przeważającej części także w ostoi „Źródliska Wisłoki” i w otulinie Magurskiego Parku Narodowego. Wbrew pierwotnym planom nie wyznaczono wokół niego otuliny, a według stanu na sierpień 2026 roku nie miał on planu ochrony ani zadań ochronnych.

Ostoja „Źródliska Wisłoki” (PLH120057), która w latach 2011–2022 była obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty, leży w gminie Sękowa, w rejonie Radocyny, w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Występują w niej dwa typy siedlisk przyrodniczych: górskie łąki konietlicowe oraz torfowiska zasadowe o charakterze młak. Ochrona skupia się przede wszystkim na bogatych stanowiskach poczwarówki zwężonej (Vertigo angustior). Żyją tu ponadto bóbr, wydra, traszka grzebieniasta, traszka karpacka i kumak górski, a z roślin objętych ochroną gatunkową rosną między innymi kruszczyk błotny, tłustosz pospolity, kukułka Fuchsa, kukułka szerokolistna i bobrek trójlistkowy.

Ostoja „Wisłoka z dopływami” (PLH180052), utworzona w 2011 roku, obejmuje poza doliną Wisłoki także niektóre jej dopływy lub ich fragmenty, między innymi Kłopotnicę, Ropę, Jasiołkę i Kamienicę. Leży w powiecie gorlickim w województwie małopolskim oraz w powiatach jasielskim, krośnieńskim i dębickim w województwie podkarpackim. Stwierdzono w niej sześć gatunków ryb wymienionych w załączniku II dyrektywy siedliskowej: minoga strumieniowego, brzankę peloponeską, bolenia pospolitego, różankę pospolitą, głowacza białopłetwego i kozę pospolitą. Spośród 16 występujących tu typów siedlisk przyrodniczych można wymienić wikliny nadrzeczne, łęgi wierzbowe, topolowe i jesionowo-wiązowe, podgórski łęg jesionowy, olszynkę górską oraz olszynę bagienną.

Ostoja „Dolna Wisłoka z dopływami” (PLH180053) leży w powiatach dębickim, ropczycko-sędziszowskim i mieleckim. Występuje w niej pięć typów siedlisk przyrodniczych: łąki świeże, grąd, łęgi, ziołorośla nadrzeczne i zbiorowiska włosieniczników. Spośród gatunków wymienionych w załączniku II dyrektywy siedliskowej żyją tu bóbr, wydra, skójka gruboskorupowa, minóg strumieniowy, łosoś szlachetny, boleń pospolity, różanka pospolita, piskorz, koza pospolita, głowacz białopłetwy, brzanka peloponeska, kiełb białopłetwy i kiełb Kesslera.

Nadzór wodny i podział na jednolite części wód

Nadzór nad całym biegiem sprawują zarząd zlewni w Jaśle oraz regionalny zarząd gospodarki wodnej w Rzeszowie. Odcinek górny pozostaje pod opieką nadzoru wodnego w Jaśle, środkowy – w Dębicy, a dolny – w Mielcu. Na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski rzece przypisano identyfikator 218, a w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły podzielono ją na osiem jednolitych części wód powierzchniowych.

Cztery górne jednolite części wód, obejmujące bieg od źródeł do Ropy, uznano za naturalne. Najwyżej położoną z nich, sięgającą Reszówki, zaliczono do typu 12 (potok fliszowy), a trzy kolejne, wydzielone między Reszówką, Ryjem, Dębownicą i Ropą, należą do typu 14 (mała rzeka fliszowa). Cztery dolne części uznano za silnie zmienione: odcinek od Ropy do Chotowskiego Potoku należy do typu 15 (średnia rzeka wyżynna – wschodnia), a trzy najniższe części, od Chotowskiego Potoku do ujścia Wisłoki, zaliczono do typu 19 (rzeka nizinna piaszczysto-gliniasta).

W zestawieniu obejmującym plany gospodarowania wodami na lata 2011–2016 i 2016–2021 stan pięciu części oceniono jako dobry, a trzech – jako zły. Za zły uznano stan najwyżej położonej części, sięgającej Reszówki, oraz dwóch części położonych między Chotowskim Potokiem a potokiem Kiełkowskim.

Wisłoka jest rzeką drugiego rzędu, a w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych figuruje pod identyfikatorem 148571.

Pięć obwodów rybackich

Rzekę podzielono na pięć obwodów rybackich, którymi administrują zarządy okręgów Polskiego Związku Wędkarskiego. Dwa pierwsze prowadzi okręg w Krośnie: obwód nr 1 sięga od źródeł do ujścia Jasiołki, a obwód nr 2 – stamtąd do ujścia Jodłówki. Trzy kolejne należą do okręgu w Rzeszowie: obwód nr 3, obejmujący zbiornik Mokrzec, ciągnie się od ujścia Jodłówki do ujścia Dulczy, obwód nr 4 – od ujścia Dulczy do ujścia Tuszymki, a obwód nr 5 – od ujścia Tuszymki po miejsce, w którym Wisłoka wpada do Wisły.

Grody i najstarsze wzmianki o wsiach

Dorzecze Wisłoki było zasiedlane od średniowiecza. Funkcjonowały tu wówczas wielodziałowe grody określane mianem Wietrzno, które prawdopodobnie osłaniały terytorium plemienia z okolic Przemyśla. Do tej grupy zalicza się grodziska w Trzcinicy, Przeczycy i Brzezowej.

Pierwszy dokument poświadczający istnienie wsi w dolinie rzeki wystawił w latach 1123–1125 legat papieski Idzi z Tusculum, zatwierdzając posiadłości opactwa tynieckiego. Wymieniono w nim Brzostek, Pilzno, Klecie, Dęborzyn oraz Vnchovici, utożsamiane prawdopodobnie z Januszkowicami.

Szlak węgierski, prawa miejskie i Głuchoniemcy

Doliną biegł szlak handlowy, który łączył Polskę z Węgrami, dzięki czemu rosło znaczenie leżących przy nim osad. Wśród nich były Kołaczyce, Pilzno i Brzostek, które w XIV wieku otrzymały prawa miejskie. Wincenty Pol oceniał jednak w połowie XIX stulecia, że tamtejsze targi i jarmarki obsługują głównie potrzeby okolicy i nie wywierają wpływu na handel krajowy.

W dorzeczu Wisłoki, podobnie jak w dorzeczu Ropy, wsie na prawie niemieckim zakładał Kazimierz III Wielki; wśród osadników objętych tą akcją kolonizacyjną, prowadzoną również wokół Myślenic, Tymbarku, Grybowa i Ciężkowic, około 25% stanowili Niemcy.

Okolice rzeki kolonizowała ludność pochodzenia niemieckiego, znana jako Głuchoniemcy – zjawisko to Pol opisał w 1869 roku.

Według Pola obszar zamieszkany przez Głuchoniemców ciągnął się od Dołów Sanockich, czyli od okolic Komborni, Haczowa i Trześniowa, na zachód po dział grybowski z Gorlicami, Szymbarkiem i Ropą, a na północ aż po ziemię pilźniańską, którą zaliczał już do województwa sandomierskiego. Całą okolicę Głuchoniemców uważał za nowe siedliska Sasów, którzy zachowali taki sam strój jak Sasi węgierscy i siedmiogrodzcy. Niektóre okolice zasiedlili według niego Szwedzi. Zarazem stwierdzał, że ludność ta mówiła najczystszą polszczyzną w dialekcie małopolskim i ani w mowie, ani w obyczajach nie zachowała śladów swego pochodzenia. Zaznaczał jedynie, że rolnictwo stało tu na wyższym poziomie, a tkactwo było powołaniem i głównie domowym zajęciem tej ludności.

Rzeki powiązane

Wisłoka uchodzi do Wisły.

Opracowano na podstawie artykułu Wisłoka w polskiej Wikipedii oraz odpowiadających mu artykułów w Wikipedii niemieckiej, angielskiej, czeskiej, rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej; wykorzystano także artykuły: Radocyna, Dębi Wierch, Rezerwat przyrody Źródliska Wisłoki, Źródliska Wisłoki, Wisłoka z dopływami, Dolna Wisłoka z dopływami, Dolina Dolnej Wisłoki, Magurski Park Narodowy, Ropa (dopływ Wisłoki), Jasiołka, Wielopolka, Tuszymka, Dulcza (potok), Ostrówek (powiat mielecki) (licencja CC BY-SA 4.0); dane liczbowe: Wikidane, a tam, gdzie różnią się od cytowanego artykułu, wartości podane w samym artykule. Pozostałe rzeki: spis rzek Polski.

Rzeki Polski › Wisłoka

Serwis informacyjny o rzekach Polski. Dane liczbowe pochodzą z Wikidanych oraz infoboksów polskiej Wikipedii. Opisy opracowano na podstawie artykułów Wikipedii w wersji polskiej i w innych wersjach językowych, udostępnionych na licencji CC BY-SA 4.0. Teksty serwisu są dostępne na tej samej licencji.

Strona odtworzona w 2026 roku pod dawnym adresem serwisu, aby odsyłacze prowadzące tu z innych witryn nadal działały. Nie jest powiązana z pierwotnym autorem serwisu.

RzekiPolski.info